Ovo je najskuplji poklon koji je Tito ikada dobio: Iznenadićete se kad vidite o čemu se radi

Poslednji oproštaj od Maršala bio je više od spektakla. Na večni počinak ispratilo ga je 700.000 ljudi i 209 državnih delegacija iz 128 zemalja. Bila je to najveća državnička sahrana u modernoj istoriji i četvrti najgledaniji televizijski događaj u 20. veku, posle prenosa sletanja na Mesec 1969, Live Aid koncerta 1985. i sahrane princeze Dajane 1997. godine. Josip Broz Tito ostavio je iza sebe čitav niz zagonetki i pitanja bez odgovora. ali niko ne može da mu ospori enormno poštovanje koje je uživao u svakom kutku planete.

Sastajao se sa najmoćnijim ljudima svog vremena, liderima supersila, predsednicima, kraljevima, filmskim zvezdama, a njegova putovanja i susreti sa svetskom elitom predstavljaju priču za sebe i čine bogatu istorijsku građu. Sve te događaje pratile su raskošne ceremonije, uz tradicionalnu razmenu darova i gestove koji su imali dublje značenje od standardne kurtoazije.

Jer, kada su se susretali državnici takvog ranga, poklon nije bio samo poklon. To je bila i svojevrsna poruka prijateljstva, poštovanja, političke bliskosti, način da se pokažu tradicija i kultura jedne države. A Tito je tokom decenija na čelu Jugoslavije dobio čitav niz darova koji i danas privlače pažnju, predstavljajući nema svedočanstva o neizmernom poštovanju koje su mu na svakom koraku iskazivali.

Prema podacima Muzeja istorije Jugoslavije, u zbirci se nalazilo oko 200.000 poklona. Bilo je tu svega: od dečjih čestitki i sitnih suvenira do arheoloških artefakata, vrednih umetničkih dela, luksuznih stvari, predmeta od plemenitih metala i onih koji su imali izuzetan istorijski značaj. Tako mu je, recimo, japanski car Akihito poklonio fotoaparat, znajući za njegovo interesovanje za fotografiju, dok je princ Čarls, upoznat sa Titovom sklonošću prema maketama jedrenjaka, odabrao model starog dubrovačkog trgovačkog broda.

Ipak, kada se postavi pitanje koji je bio najskuplji poklon koji je Tito dobio, odgovor nije ni zlatna sablja, ni skupocena antička vaza, ni dragocenost iz neke kraljevske riznice. Istoričarka Nevena Kovačević nedavno je na Instagram stranici Putevima srpske istorije otkrila o čemu se radi…

Priča o ovom daru vodi do jedne od najznačajnijih epizoda u istoriji čovečanstva. Posle misije “Apolo 11”, tokom koje je ljudsko biće prvi put kročilo na površinu Zemljinog satelita, uzorci sa Meseca postali su simbol naučnog dostignuća koje je prevazišlo sve međudržavne granice.

Legendarni astronauti Nil Armstrong, koji je napravio “mali korak za čoveka, a veliki za čovečanstvo”, Baz Oldrin i Majkl Kolins obilazili su globus posle revolucionarnog podviga, a u oktobru 1969. godine boravili su i u Beogradu. Jugoslavija je bila jedina komunistička zemlja na njihovoj ruti, što dovoljno govori o poziciji koju je nekadašnja država imala u toku Hladnog rata, i ne samo tad.

Od Tita su dobili Orden Jugoslovenske zvezde s lentom, provozali su se centrom Beograda koji im je priredio veliko dvodnevno slavlje, na ulicama su ih pozdravljale reke ljudi… Doneli su i malu jugoslovensku zastavu koja je putovala sa njima do zvezda i vratila se.

Naredne godine, američki predsednik Ričard Nikson poslao je Josipu Brozu uzorak lunarnog tla, četiri kamenčića koje su Armstrong i Oldrin doneli sa Meseca. Prema proceni NASA, vrede neverovatnih 500.000 dolara. I danas se čuvaju u Muzeju Jugoslavije. Postoji i peti kamenčić – doneli su ga članovi misije “Apolo 17”, poslednje sa astronautima koji su sleteli na Zemljin satelit. Nikson ga je poslao Titu 1973. godine.

U toj vrednoj kolekciji koja sadrži predmete iz različitih epoha i sa svih krajeva sveta, komadići Mesečeve površine izdvojili su se kao poseban poklon koji je povezivao jugoslovensku diplomatiju sa jednim od najvećih poduhvata ljudske civilizacije.