U gradu mrtvih stanovnici decenijama žive među grobnicama, a pojedini i u njima

Na arapskom se za istorijska kairska groblja tradicionalno koristi naziv al-Qarafa. Grad mrtvih čini niz velikih groblja i nekropola koje su se razvijale više od hiljadu godina. U njima se nalaze grobovi običnih stanovnika, ali i monumentalni mauzoleji vladara, članova njihovih porodica, verskih učenjaka i drugih istaknutih ličnosti.

Bez obzira na svoj naziv, Grad mrtvih nikada nije bio isključivo prostor za preminule. Tokom njegove duge istorije među grobnicama i uz njih živeli su čuvari grobova, verski učenjaci, sufije, radnici i njihove porodice. Nekropole su istovremeno bile mesta sahranjivanja, hodočašća, verskog života, rada i stanovanja.

Koreni kairskih nekropola sežu u sedmi vek, kada su Arapi osvojili Egipat i osnovali Fustat, prvu islamsku prestonicu zemlje i jedan od gradova iz kojih će se kasnije razviti Kairo. Uz grad su nastajala muslimanska groblja koja su se tokom vekova postepeno širila. Istorijski izvori pokazuju da su ljudi u Gradu mrtvih živeli još u srednjem veku, a prema jednom istorijskom svedočanstvu, početkom 16. veka u Qarafi je živelo oko dve hiljade porodica.

Uz mauzoleje verski i obrazovni objekti

Srednjovekovni istoričari opisivali su je kao sastavni deo života grada, a ne kao izolovano područje. Uz mauzoleje su građene džamije, medrese, sufijske ustanove, škole i drugi prostori namenjeni učenjacima, verskim službenicima, čuvarima i posetiocima. Zbog toga su pojedini delovi nekropole vremenom dobili obeležja pravih gradskih četvrti.

Pročitaj i: Ovo je NAJVEĆE GROBLJE na svetu: 6 MILIONA TELA ovde počiva, a kolaju priče da na njemu ŽIVI BEŽE OD DUHOVA, dok podzemlje postavlja JEZIVA PRAVILA

Jedan od najpoznatijih spomenika Grada mrtvih jeste pogrebni kompleks sultana Kajitbaja, izgrađen u 15. veku. U njemu su se nalazili mauzolej, verska škola i druge građevine, a posebno se ističu bogato ukrašena kamena kupola i minaret. U blizini je i nekadašnja sultanova prijemna dvorana, koja se danas koristi za izložbe, radionice, koncerte i druga kulturna dešavanja.

Stanovnici žive u grobovima: Istina ili mit

Grad mrtvih se u novinama, dokumentarcima i popularnoj kulturi često prikazuje kao ogromno siromašno naselje u kojem stotine hiljada siromašnih stanovnika Kaira doslovno žive u grobnicama, ali to baš i nije tako.

Broj stanovnika kairskih nekropola posebno je rastao tokom 19. i 20. veka, kada se Kairo naglo širio. Zbog nedostatka pristupačnog stanovanja deo siromašnijih porodica počeo je da koristi grobnice i mauzoleje kao mesta za život. Ipak, nije tačno da većina stanovnika Grada mrtvih “živi u grobovima”.

Na području nekropola vremenom su nastale kuće, male prodavnice i zanatske radionice. Deca se igraju na ulicama, stanovnici sede ispred kuća, a ponegde se još izrađuju tradicionalni predmeti od duvanog stakla. Teško je utvrditi koliko ljudi danas živi na tom području, pa često pominjanu brojku od 500.000 stanovnika treba uzeti kao okvirni podatak.

Danas se Grad mrtvih suočava sa modernizacijom i širenjem Kaira. Poslednjih godina, zbog izgradnje novih saobraćajnica, uklonjen je deo grobnica i pogrebnih građevina, što je izazvalo zabrinutost stručnjaka za kulturnu baštinu. Rasprava se ne odnosi samo na zaštitu pojedinačnih spomenika, već i na očuvanje istorijskog pejzaža koji se na ovom području razvijao vekovima.

(Punkufer)